نسخهء ديگر : قاوت جو ، بنفشه ، باقلى ، خطمى ، پنيرك ، بزركتان ، روغن گل ، شنبليله ، بابونه را با روغن كنجد و روغن كاجيره درهم بريز و مايهء حقنه ساز ! داروى گذاشتنى بر پوست در برابر كليه ، بايد رسانندهء ورم و بسيار گرمى بخش باشد . اينك معرفى سه ضماد مناسب : 1 - پارچه‌اى پشمى را در روغنى گرم‌مزاج و گرمى بخش خيس كن ، روغن با شبت و خطمى پخته باشد و اثر شبت و خطمى در آن باشد . اين پارچه را بر كبد بيمار ببند ! 2 - آرد گندم و عسلاب بر آتش جوشيده را ضماد كن و بر كبد بيمار بگذار ! 3 - برگ شنبليله ، كلم ، ريشهء سوسن ( شيرين‌بيان - نسخه . ) ، شبت ، خطمى و بابونه با روغن كنجد مايهء حقنه شوند . اگر مصلحت ديدى كه با اين ضمادها بنفشه و پيه - كه نرمى بخش است - مخلوط باشد ، مانعى ندارد . و اگر مىخواهى كه درد را نيز تسكين دهى ، كمى خشخاش و پوست مهر گياه را با داروى ضماد قاطى كن ! اگر * تشخيص دادى كه ورم كليه از اثر سنگ كليه است ، علاج آن را به بحث در علاج سنگ كليه موكول مىكنيم . اگر درد كليه بسيار شدت يافت و بويژه درد از اثر بزرگى سنگ كليه بود و درد در طرف مثانه احساس شد يا درد از اثر شكستى بود كه از صدمهء خارج روى آورده است يا خراشى پوست كن روى داده و اين درد شديد بروز كرده ، بيمار را به حمام بفرست و وادارش كن كه در آبزن بنشيند ؛ شايد درد تسكين يابد . امّا احتمال دارد كه اگر درد بسيار شديد و به افراط باشد ، بعد از تسكين يافتن از اثر حمام و آبزن باز بعد از مدت كمى برگردد . داروهاى پاشيدنى و ماليدنى كه بابونه ، شاه افسر ، خطمى و سپوس آرد در آنها وارد است استعمال كن ! اگر بيمار شكمش تا اندازه‌اى قبض است ، بهتر آن است وسيلهء شياف يا حقنه‌اى كه بزرگ نباشد و فشارش آزار نرساند ، بيمار را پاكسازى كنى ، امّا در هر حال اگر شياف را به كار ببرى بهتر است . براى معالجهء حالات مختلف شكم بجز داروهاى اسهالى ، وسايل زيادى هستند و براى تسكين درد نيز وسايلى هست كه نياز به داروى اسهالى نداشته باشى ؛ زيرا داروى اسهالى تناولى كه مواد را از بالا به پايين مىآورد ، سبب رنج و آزار بيمار مىشود . پس تا امكان داشته باشد در علاج چنين حالتى به داروى تناولى اسهال‌آور متوسل مشو . اگر حقنه با پيه و چربيها و داروهاى سست‌كننده و ادرارآور باشد و بيمار استعمال كند ، اسهال كم دارد و درد را تسكين مىدهد . « 1 » اگر دمل در كليه پديد آمده است براى رسانيدن آن داروهايى هست كه گذاشتنى و تناولى هستند كه به قرار زيرند :

--> ( 1 ) - در نسخهء چاپ تهران از جايى كه با ستاره مشخص شده تا اينجا درج نشده - م .